Trong câu chuyện với các chức sắc tôn giáo tham gia đoàn công tác số 6 ra thăm Trường Sa, chúng tôi có đặt ra một câu hỏi “Các vị ấn tượng nhất về Trường Sa ở điểm nào?”, đa số câu trả lời là rau sạch, một số kèm theo lời giải thích: “Vì đó là thức ăn chay đặc biệt nhất”.

Lính hậu cần chuẩn bị rau sạch chiêu đãi thực khách từ đất liền

Câu trả lời ngắn gọn của các chức sắc, nhưng là chủ đề gây sự tò mò đặc biệt, mà sau đó chúng tôi nung nấu ý tưởng đi tìm lời lý giải đầy đủ.

“Bữa chay” ân tình

Khi đặt ra câu hỏi nêu trên, Đại đức Thích Nguyên Pháp (chùa Chúa Nguyễn, Huế) là nhà tu hành đầu tiên trả lời là rau sạch. Thầy bảo, lúc đầu khi được mời tham gia đoàn công tác, thầy rất băn khoăn về khâu chuẩn bị đồ ăn, thức uống chay tịnh dành cho các nhà tu hành, đặc biệt là không phải một vài ngày, mà là cả một hải trình dài ngày.

Theo Trưởng đoàn công tác, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Thanh Sơn, trong số hơn 200 người tham gia đoàn công tác ra thăm Trường Sa lần này thì phân nửa là các nhà tu hành, chức sắc, cán bộ làm công tác tôn giáo. Chính vì vậy, công tác chuẩn bị bữa ăn hàng ngày đã được Bộ Tư lệnh Hải quân chỉ đạo kỹ lưỡng, không chỉ trên tàu HQ-571 mà tại tất cả các nơi đoàn dừng chân và dùng bữa với quân và dân trên các đảo.

Để tìm hiểu thêm về công tác này, trong những ngày lênh đênh trên biển, chúng tôi đem băn khoăn hỏi các chiến sĩ tổ phục vụ tàu HQ-571. Các anh cho biết, tàu đã chuẩn bị một cơ số thức ăn chay đủ dùng trong 9 ngày cho các chức sắc của 6 tôn giáo, ngoài ra còn dự phòng thêm một số ngày. Tuy nhiên, phụ bếp Đoàn Văn Phương cho biết, theo lịch trình thì đoàn công tác số 6 còn dùng cơm thân mật 2 – 3 ngày tại các đảo Song Tử Tây và Trường Sa Lớn. Do đó, các anh em tổ phục vụ tàu thống nhất sẽ lên các đảo này để phụ thêm công tác hậu cần. Nghe các anh tâm sự, chúng tôi tạm yên tâm, cho đến ngày thứ 2 khi đoàn dừng chân và dùng bữa cơm thân mật đầu tiên với quân và dân xã đảo Song Tử Tây thì mọi lo lắng đều được giải tỏa.

Trong bữa cơm ân tình, lính đảo đã chuẩn bị rất chu đáo những phần cơm chay dành riêng cho các nhà tu hành, cũng như các chức sắc dùng đồ ăn kiêng thịt.

Đại đức Thích Vân Phong (chùa Hương, Hà Nội), hoan hỉ: “Được tận mắt chứng kiến lính đảo chế biến đồ ăn chay từ rau sạch trên đảo, thầy xúc động lắm. Đây là lần đầu tiên thầy được dùng bữa với đồ chay tịnh đặc biệt như vậy”.

Rau xanh là một đặc sản của Trường Sa

Đại đức cho biết, khi còn ở đất liền, thầy từng đọc các bài báo viết về rau xanh tự túc trên các đảo ở Trường Sa và nhà giàn DK1, biết rằng để có những bữa ăn chay tịnh hôm nay, là biết bao mồ hôi, công sức của lính đảo… Nghe thầy giải bầy, chúng tôi rất đồng cảm vì trước đây từng nhiều dịp tận mắt chứng kiến lính hải quân trồng rau xanh, thấy được những khó khăn về mọi mặt, như thổ nhưỡng, khí hậu, đặc biệt là ở các nhà giàn, nhưng với sự cần mẫn của người lính, màu xanh không lúc nào thiếu trên mỗi đảo.

Rau sạch

Trước đây, các đoàn báo chí ra công tác tại Trường Sa, đều khai thác khá nhiều về chủ đề rau xanh trên các đảo, nhưng không khi nào các đề tài này cũ. Trong chuyến công tác lần này, chúng tôi đặc biệt chú ý đến rau xanh, ở một chi tiết đặc biệt của nó “sạch và an toàn” tuyệt đối.

Rau xanh là thực phẩm quý và hiếm trên các nhà giàn DK1, được các chiến sĩ chăm sóc cẩn thận trong mùa mưa bão

Trong bữa cơm thân mật tại đảo Song Tử Tây, Thiếu tá Nguyễn Đăng Định, cùng các anh em Đội dịch vụ Hậu cần nghề cá nhân dân Âu tàu Song Tử Tây mời chúng tôi một món rau lạ của đảo – Rau má. Không giống như ở đất liền, người ta chủ yếu hái lá rau má để dùng với bữa ăn hàng ngày, ở Song Tử Tây, lính đảo nhổ cả cây rau để ăn sống. Rau má ở đây có cọng trắng mọng và lá to bản. Đặc biệt, cọng rau má rất mềm, có vị như thân rau rền, rất dễ ăn. “Rau má ở đảo mọc tự nhiên, chúng tôi chỉ tưới bằng nước mưa, thỉnh thoảng rắc mùn cây gỗ mục để tạo chất dinh dưỡng cho rau, vì thế là rau sạch tuyệt đối”, lính trẻ Trần Xuân Thắng (quê Thanh Hóa) nói.

Thắng cho biết, ở quê anh nổi tiếng về rau má. Rau má mọc khắp nơi: trên đồng, ngoài bãi, thậm chí mọc hoang hai bên rệ đường. Chúng tôi lém lỉnh, xen ngang “người Thanh Hóa, ăn rau má, phá đường tàu”. Thắng cười, “Đúng, đúng đó, nhưng mà các anh còn thiếu”, chúng tôi gặng hỏi, anh bảo “Còn… rau má phá sỏi đá”, nói đoạn cả bàn ăn đều cười ngất ngưởng. Riêng chúng tôi, cảm nhận trong câu nói đùa của anh lính trẻ còn có “sức sống mãnh liệt của những cây xanh trên đảo, sức sống đâm xuyên qua cả sự khô cằn, để trả ơn người vun trồng…”.

Khi đoàn ghé thăm đảo Nam Yết, chúng tôi được các anh lính hậu cần dẫn đi thăm một vòng quanh các khu trồng rau xanh trên đảo. Trần Tuấn Vũ (21 tuổi, quê Bình Dương) là lính hậu cần tại đơn vị Cụm 2 cho biết, từ tháng 4 đến tháng 6 mỗi năm, ở Nam Yết có thể trồng được rau muống, rau cải và bầu bí để cải thiện bữa ăn cho các chiến sĩ. Nhưng, đến cuối năm (từ tháng 10 dương lịch đến tết), do ảnh hưởng của gió mùa đông bắc, tây nam, gió mạnh khiến rau bị nát, lính đảo phải dùng mọi vật dụng để có thể che chắn. “Đây là những tháng mà rau xanh thường rất quý và hiếm”, Vũ cho biết.

Không giống như các đảo nổi, việc trồng rau sạch ở đảo chìm và nhà giàn hết sức khó khăn do diện tích trồng rau hạn hẹp, lính đảo thường phải sử dụng các thùng xốp, hoặc bằng nhựa cứng để trồng rau, kèm theo các vật dụng để che chắn sóng, như: lưới, vải, bạt… Lần khác ở Đá Lát, dù là mùa biển lặng nhưng chúng tôi cũng chứng kiến các chậu rau sạch ít ỏi của đảo đều được che chắn rất cẩn thận. Theo Trung úy Nguyễn Văn Hải (38 tuổi, quê Nghệ An), vào mùa sóng lớn, các anh em chiến sĩ còn phải tận dụng tất cả mọi thứ, kể cả các khúc gỗ trôi dạt trên biển vớt được để dùng vào việc che chắn, tránh nước mặn vào các chậu trồng rau…

Chứng kiến những người lính chăm chút từng luống rau, cùng với niềm xúc động của các chức sắc về “món chay đặc biệt” được quân và dân trên đảo chiêu đãi, chúng tôi càng tự hào, cảm phục về đức cần cù, hi sinh của những người lính nơi biên cương xa xôi của Tổ quốc.

Thành Luân (Theo Daidoanket)